Oleh : Darwin Nasution
Adong ni Aek Batanggadis tola idokon manjadi anugrah ma di masyarakat saginjang ni aliran (DAS) nai ngun Pakantan sampe Singkuang, tarmasuk adong-adong ma na manjadi sumber hangoluan ato pangomoan. Waktu mardalan torus, Batanggadis i eksfloitasi mur ma kancang, tarida ma parubaan ngun najolo pala i parate-ate on. Anggo najolo nida mangalir aek i bontar ias. Umak-umak, bujing-bujing ato anak sikola adaboru manyabun, daganak marlubuk maridi, ato mangompangna pe momo dope baen panaekon tu bondar-bondar na bahat sapanjang pardalanan nia i baen aek ni saba. Sannari madung bahat mei baba bondar na mate harana ben menekna aek i, inda be tarpanaekkon.
Panyobob ni sego ni Batanggadis on inda lain ima faktor ekonomi ato pangomoan na hudokon nangkinani. Tarsosak di porlu ni epeng panobusi ni panganon dot biaya sikola umpamo, oni ngadong na asing be parpilian, jadima aek on manjadi pangondasan si tolong. Adong ma balakangan on na mardompeng, mambuat sere do masin. Na jatan papanganan ni masin pangincop ni karangen na marsereon, sampe tu korak ni napal ni aek i. Jadima sasapanjang ni aek gok lubang-lubang na bagas na manego-nyego aliran sungai bope ale na sementara. Magodang majolo tong aek tokinnai so tayap napa mulak lubang-lubang i sop-sopan. CUma mamomo margeser material nai benna igoyang i struktur nai dot masin dompeng i. Magodang ni aek ra marbahaya harana dot pasir dll i margeser ioban aek i harana inda marsitiop-tiopan be i itoru aek benna madung magotap-gotap i lubang-lubang pardompengan. Na lain adong muse penambangan pasir besar-besaran baen pabrik hotmix atope baen bahan bangunan. Eksternalna antong, manyobobkon sego juo ma ibaenna Batanggadis on, ima halak na buat hayu di dolok-dolok na donok ato malua aek nai tu aek godang on. Na bahatan ninna tukang sinso liar na manfaatkon godangna arga ni hayu di Mandailing baen bagas. Jadi ma mamenek ibaenna aekon pala musim alogo, magodang ngana tanggung pala musin nonat ato parudan. Jadima mardangol aek on dibahon sobob na bahat nangkinani. Inda mangalir alami be ia, gok na sego harani ulah ni manusia on bo.
Dung do adong ma manyere (mandapot sere) na bahat mamake dompeng, manjadi ma dompeng on pangomoan ni alak nabahat di Mandailing. Tarlobi bahat na bisa manobusi kareta (sahinggo hampir satiop bagas adong kareta) dot mangarenovasi bagas ngun hasil ni dompeng on. Naek juoma gengsi ni alak di itaan pula madung targonti bagas gogat na martangga i dot beton. Jadi i mei muse mungkin mambaen bahat kampung i di sapanjang Batanggadis ngadong be mungkin tarida bagas tradisional martaruma halak Mandailing najolo. Mur ma sor dot bahatma jadina halak turun tu Batanggadis, nga aru adong be i aek i manjarar bage tu gas-gas bahkan saba nai topi aek. Sap ma lubang-lubang dompeng saantero naibolus ni Batanggadis i, ira-ira biring mei ruangku i pamatang ni alak tele.
Mardompeng on ma tarutamo na manyego-nyego aliran ni Batanggadis on, di lancarna bope lan nai. Tano dot bustak ni karangen lek na iaek i juo dontong iambungkon i, jadi aek i horu dot mababok hadaratan deba, adong na mabolak adong na masompit inda ture be rarena. Dapot taon ma mur ma jat do eksfloitasi na on. Songon na madung i singgung i ginjang sotik, masuk bagen tu tano partanian. Jadi tarancam longsor tano di sangkuliang nai. Tambana muse, adong-adong juo dei tano ato karangen nai ioban ngun tambang darat i paias so dapot sere nai di Batanggadis juo. Paiasnai so copat i pake alai merkuri nai tetekkon tu galundung pamutaran nai. Mayupma kimia i mangancam mahluk hidup di aek i, gulaen, tarmasuk juo kesehatan ni alak. Oni inda na aru tenag be suasana ni kampung na asri najolo, harani polusi suara, sora ni ngeong-ngeong ni masin Dong Peng buatan Korea i di jia-jia.
Ima kondisi umum sapanjang aek sannari di Mandailing. Kearifan tradisional dot budaya manjago aek inda na laku bei be. Pangomoan madung manjadi tujuan na paling ponting, mangalupaon hangoluan dot hapontingan di anak dot paompu na parpudi tokinnai. Nlai-nilai ni budaya mangaramok, manjala, mangkail, atope manggore na alami i madung mago i baen nafsu na mangomo. Jadi ma hangoluan i makna na "hidup untuk makan". Kacipak ni hasak i, kombur ni umak-umak dompak manyabun, markatimbuk gulaen marmayam manjalahi udara, maruba dot sora ni masin pangincop mangganas, sude isi ni aek godang i get i incopna. Marngaung martimbus, marrasun maninggalkon kesan na jahat ma manusia i tu alam tarutamo Aek Batanggadis. Lubang-lubang nagodang na tinggalkon anggo nga maresere be maninggalkon pesan tambana bahasona na angkuh kita di adopan ni Na Sada I. Jadi ma Batanggadis sitolong di segelintir halak, mardangol di alak na bahat, harana bahat hajat naso bisa be i laksanahon ambaen pamatang ni aek on madung malala.
“Telah tampak kerusakan di darat dan di laut disebabkan perbuatan tangan manusia ; supaya Allah merasakan kepada mereka sebagian dari (akibat) perbuatan mereka, agar mereka kembali ke jalan yang benar”. (Ar Ruum:41).
“Dan janganlah kamu membuat kerusakan di muka bumi sesudah Tuhan memperbaikinya. Yang demikian itu lebih baik bagimu jika betul-betul kamu orang yang beriman”. (Al A’raaf:85).
Semoga menjadi renungan kita semua.




0 komentar:
Posting Komentar