Oleh : Darwin Nasution
Tataring manjadi istilah langsung na mararti tungku, nganan ni dalian parmasakan, atope mungkin dapur nai baen maropat sogi songon panggung na napa ngun tano liat. Margeser ma arti nai manjadi taing mala mandok bujing na i bagasan terminologi memang pasangan ni dalian (lian) ato poso-poso na madung maringanan. Inganan i mandok bagas, cocok muse mei antong biasona adong mei dapurna. Tola juo maknana si taing rela dot ikhlas manarimo si dalian pala madung marbagas. Dalian na markonsep tolu ninna, so kuat ima kahanggi, mora dot anak boru, di paradaton Mandailing na patrilineal, adat manjadi bagian pangaturan ni alaklai dei so manjadi orde-sosial na taratur tarmasuk tu dadaboru. Pala iligi ngun bahasa Bolanda, tataring mangandung fungsi "tugas menyediakan nasi" ima taken rijst. Cocok juo tong, tataring utamona anggo di Mandailing pardahanan dei fungsina. Ahama nai dahan, ima danon manjadi nasi (indahan = rijst). Ampot na hata taken rijst on do marevolusi di bibir dot papangan ni alak kita manjadi tataring.
Tataring naidok i ginjang mangarah tu nganan ni dalian do konsepna. Taing na manarimo dalian. Harani mangarah tusi do so jelas makna nai. Pelataran ni dalian on ma tataring i. So rakuk muse tu pangartian ni tataring rondo. Botul kan tano pelataran nai sajo maia anggo di tataring rondo ngadong jabat dalian na i. Angke baen parapian ni adaboru na baru mangalahirkon don memang biasona. I tutung ma disi bulung galunggung, silonggom banua atope daun ni jambu orsik, timbus nai i parapi na baru nifas on ma timbus nai so hona dalan lahir i so ipas murak sanga hiang. Bulung-bulung nangkinan na paet-paet dei sude, ima so ubatna. Ninna hubege najolo na ra dei sakaligus mangubati panyakit ulit di sakitar dalan lahir i tarsongon urap, atope pano, dot mei murak limus.
Martataring rondo i bagas niba taru na mohot dei bulus sasakampung. Tandona muap parapion (timbus ni parapian) abit niba sasabagas. Boto alaki mei na dompak adong anggi niba na menek. Adong- adong dope istilah mandok i. Deba mandok adong nenek i bagas niba i, harana tangis ni danak na baru adong sorana tarsongon neek..neek..neek ninna. Adong muse mandok baru mambungkas tobat niba. Na sangkal madai tile. Hamil ni umak niba i idokon daganak sadonganan niba i ma tobat, mabungkas ma di lahir i aek nai maroban anggi niba. Mocom, tai ngana jabat na goyak roha niba da, angke madung songoni ugarina di Mandailing, tarsongon halilian doma i di daganak na mardongan. Angke na margonti dei, di alaian pe ra dei ro nasongonian geleranna.
Martataring rondo mei umak-umak i sapoken sanga dua poken, puto ni daro nai ma sanga maragak hiang ma baru i antak. Harana ben na ubat dome antong, na marsarsaran dei ilu ni alai manaonkon na ona timbus i. Biama, naikurung do timbus i malua lau tu ginjang, na tu mata i mei deba honana. Manyiak juo tong songon halak na tangis doma ro. Tai itaonkon songoni, ubat antong so ipas malum, so bisa mulaki karejo.
Dung dua poken naron, mang malum umak na marapi i, tataing rondo on pe nai pangsiunkon mei tu taruma. Pala lek deges dope andigan porlu tongkinnai, i pargunaon mulak. Ato pala adong na mangalahirkon hombar ato mambungkas tobat nia, i painjamkon pala i paidona. Nga jabat na sego i, jeges dope marhasaya di alak na bahat. Ninna hubege tataring rondo on madung muloi mago di Mandailing, harani masuk na ubat moderen, marpempers doma bope honok so murak. Tibu pe murak marapi, ngana jialak be sabat mambaen i, inda nyaman muse ninna tu sasabagas timbus nai. Imada, nga nyaman maia alasanna, inda khasiat nai. Anggo i Simandolam, Singangir ato Patialo-Pagaran Dolok lek adong dope ba ruangku, angke bahanna na momo situtu dope i sadun. Boti medis moderen na payahan dei so dapot ben daona tu kota.




0 komentar:
Posting Komentar