Oleh : Darwin Nasution
On mada dongan nadua tolu panakar ato pangukur manggadis manabusi na mamatuh najolo, bolas do sampe sannari di alak Mandailing. Inda nian sude barang ato panganon nai ukur dot wadah naidok nangkinani, tapi tarbarita mon lopus tu hatia on lek adong dope mampargunaonna. Sabelek, sasuat, satakar dot adong dope na hum menek ukur-ukur tarsongon sabotol, sapan, sasangkir ato sasiloki. Anggo sangkaut, sanggolom atope sangkaluk inda umum i ipargunahon di manggadis manabusi, di na mangalehenkon ato marsadokah sanga aha.
Aso ma ruai songoni pangukur di Mandailing? Sejarahna ruangku ima sina sodongna alat panimbang hatiha i. Nampuna alat panimbang antong taretong do dua tolu maia i puna ni sudagar ato toke tanaon, kantalan atope kulit manis. Madung toke pe alai anggo tanaon lek marbelek sanga marsuat juo do i tabusi alai najolo. Dao di narobi ioban Bolanda i tu itaan miak tanah ato miyak manis baen logistik ni tantara i bagasan belek 20 liter . Adong juo miak manis na hum menek ioban kalai ukuran 5 liter hurang lobi barang na asing nara padat pala i isi umpamo danon, sipulut atope kacang ijo. Sada nai ima halai maroban juo susu kaleng, dung kosong i pake ukuran ira-ira 1/3 liter ato idokon satakar, basa anna disi markisar 400 ml. Jadi ma Sabelek = 4 suat (5 liter)= 60 takar urang lobi. Sasuat mararti juo mei sarupo dohot 15 takar.
Jadi ngana isandarkon tu kilo i bope mungkin asalnai ibeleknai adong dei borat ni miyak manis i 20 kg dot 5 kg. Harana, dungi tong ngana ipake get manakar na caer, na padat doma jadi inda sarupo borat nai.Volume doma anggo tu barang atope panganon. Manabusi manggadis eme najolo marbelek, pala martimbang tampang ni eme baen same dodasan marsuat pado marbelek benna so aru adong i do na bolak saba ni alak jabat di itaan. Cuma adong dei ukuran hasil nai dapot satiop sasuat same pangalaman ni partani i dapot 30 belek eme. Pala tu danon igadis marsuat, ima nangkinani sasuat isina ira-ira 15 takar. Pala ipamasak satakar cukupna baen ji dua halak. Umpamo lapan kalak anggota ni bagasi 4 takar sakali mardahan, 3 x sadari jadi 12 takar sadari ato 6 suat sapoken. Maso on arga ni sasuat ira-ira 35 ribu jadi 8 kapala biaya danonna sajo 210 ribu sapoken. I konversi tu arga ni kantalan sakilo 11 ribu, kon manghasilkon 20 kg sapoken khusus panobusi ni boras. Sabelek eme hasilna marpardua lobisotik, dapot ira-ira dua suat danon. Anggo songoni ita ulaki misalna mancaritoon 8 halak sabagas nangkinani porlu ma jia alai par onom bulan (sakali mulieme) 6 x 4 x 6 suat danon = 144 suat danon. Ita bagi dua manjadi 72 belek eme ibagi 30 belek (sasuat same), angkon nadong mei pambaenan ni alai 2,5 suat same so ulang manabusi danon sasataon. Napayahan dome i nadong songoni di itaan najolo, apalagi sannari, na mamburuh tani doma umbahat margaji 40 ribu sadari, tapi inda dong ari-ari.
Aha dope naigadis mamake ukuran on. Gadung jarar atope gadunglambou igadis marbelek. Kacang goreng marbelek, dung iubakan manabusi markilo harana madung masuk tu toke nampuna timbangan. Jegang nai pipil biasona marsuat baen tampang. Jegang bisa i tukar ato i barter dot eme dohot bahatna sarupo. Apundung, lancat, rambutan marbelek, dung igadiskon sudagar nai mulak manjadi martangkil ato marpalastik. Salain panganon pabuatkon pasir ato karekel etonganna marbelek bope biaso juo markubit, sarupo mei ngun ujung ni dua abara sampe tu ujung tangan pangginjang na maropat sogi songoni juo gincatna, ianggap sarupomei dot 1 x 1 x 1 meter (sakubik)
Salain i, aha muse ale pamakean na idok pangabisan i ginjang satontangukuran on. Manggadis miyak tanah marbotol godang botol siturup, urang sotik saliter.Manggadis kacang muring umpamana marpan sanga marsangkir (sangkir pan ira-ira250 ml). Kacang goreng nai soak sanga i bolgang marsangkir. Huling-kulingmarsangkir, ato marpan adong juo. Robung marpan, songoni juo rimbang. Bahatdope i tele pala i pamanat-manat sampe sannari. Pangabisanna adong takaran namenek ima marsiloki. Najolo ipake manabusi siturup (sirop) cap Royal Lebah inumon atope ubat ni alak na murak aek (cacar) icampur dot pira manuk. Marsiloki on i pake juo manabusi cuka (asam klorida) baen pamboku ni gota ato kantalan. Siloki nai sabotulna tutup tamba ni botol siturup i juo dei songonjia sirop sannari, ngun palastik kerucut. Adong na lupa, sangkaluk, intong ukuran pala maroban bayuon ato baiyon bulu dei ngun pambuatan nan baen nayang na.
Intap ni on mada ruangku jolo, natobang-tobang na parjolo ina marnapas dope sannari, oni mar-facebook, doma manambai ukur-ukur ni alak Mandailing on.
*telah tayang di FB Feb 2014



0 komentar:
Posting Komentar