Oleh : Darwin Nasution
Bahasa Indonesia na margoar kemiri. Na bahatan sabotulna
gorar ni batu ni suan-suanan on di Mandailing. Eten-eten mar evolusi ngun
beteng-beteng manjadi eten-eten, maksudna eten-eten (karas) ulitnai na lom-lom
i targan so nida isi nai. Anggo beteng-beteng antong ma manjadi goar ni gadung nai
gotap dadu menek-menek baru i goreng. Hasilna karas-karas juo maia tong. Deba
mandok tanaon, maruba ngun tanakon dei ruangku. Memang mungkin najolo itanak do
on manjadi miyak ni obuk na lobi paten. Lom-lom dot tumbur binahenna obuk i.
Adong muse sabagian mandok buah keras ato buah kareh, manjadi mohot juo dot
mangarti alak mandok kemiri manjadi bakoreh.
Suan-suanan na momo tubu don di Mandailing, bisa di dataran
na rondo, tola juo di dataran na hum gincat, di tano na tumbur ato tano na
gariang. Tano gariang ninna pangaruh ni Malayu dot Minang awalna garing ato pir
doon bo. Di tano na pir pe nara do eten-eten on, jadima i pargunahon halak
manjadi panghijauan di tano na pir-pir na urang tumbur, sabangso horsik bulan,
tano narara atope tano takok. Dijiama adong tano naso aru ra be isuan umpamo
koje ato kulit manis, i pancing majolo so mangarata sotik dot manyuan tanaon
ato eten-eten on.
Bope songoni, panggulangan tu tano naso tumbur do ia, si
denggan roa do eten-eten on. Ngantong sai nai poliaro jabat, na malampas
manjulang boti do. Hum tolu taon non na mandabu batuna mei. Batu nai mangumpal
i balut ulit luar na dayuk jolo sakali, marisi sada, dua, tolu sanga opat biji
na marcangkang karas i. Pala ietong ira-ira 50 biji sakilo. Pala manjalahi
eten-eten on tinggal mangetong bahatna i bagi 50 ira-ira saima kiloannna.
Mararga do muloi najolo eten-eten di nasodong be epengna
harana hum na manjoloi maia ngun toru nai. Mula get bahat dapot i hais-kais
sampe di toru bulung-bulung na masak i, lek martamba doi dapot.
Ngana se aru adong jabat na mangalarang kalak
i manjolung tanaon di huta-huta di Mandailing. Pondokna manjolung tanaon ngana
marbalok i jabat. Cumantong mararga nai pe di halak na pesek dontong. Pala
sakali kehe antong aling kuat mei dapot 5 kg i kali 3000 manjadi 15 rb.
Na jolo mandang 700-1000 maia i argana
sakilo. Hosa-hosa jolo iba manjalahi bahat batuna su baru taradong epengna.
Toke nai i kumpul ia baen jomburon do disia. Dung i
jombur i paulpakkon ia mei marbelek tu
bagas-bagas ni hombar nia i. Baruma dung dapot danon ni kamiri on i gadis ia tu
poken, argana 10 – 20 rb sakilo. Jadi mon ni roa baen tu pabrik miyak, kosmetik,
bumbu dapur atope pabrik kimia. Dung pung-pang dope mangkapultak so nida na
godang argana. Anggo di Jawa memang pas mei nara dei 6 rb bage saparopat kilo.
Toke tanaon halak na sobar na bahat karejona tapi na bahatan dei epeng nia. Hum
kancang dope i pado toke kantalan na manggadis aek deba. Tai tarsarupo dei muap
bau dei duana tangan nai, tapi uskus ilala alak epeng naijama-jama nia tuor ni
kantalan ato eten-eten i. Uskus muse mantong apalagi keuntungan na dapot ia
dung pung-pang i ulpak si butet godang
manjadi danonna doma. Eten-eten mantong ...




0 komentar:
Posting Komentar