Home » » MARKULIANG DI KOTANOPAN

MARKULIANG DI KOTANOPAN

Oleh : Darwin Nasution

Ngun ibukota kewedanaan ato kacamatan ma ita baen titik parmuloanna tele, so momo. Ita muloi ma naron sian nadonokna jolo sampe tu na sadao-daona di parbatasan Sumbar an. Ita tambai mantong pambungoina sangan aha do ira huta-huta sapanjang pardalanan i dot sanga aha ira-ira na unik disi.

 Ke maita parjolo lau tu dolok ni pasanggrahan i, lalu tu ginjang tar 200 meter marsimpang mei dalan i. Mangkanan malua mulak tu pasar, parbarangkatan nangkinan i, harana hum dalan na markuliling maia tong i mangalewati  banjar Sawahan dot Sindanglaya. Na bahatan dison bujing-bujing sapangkek iba najolo da. Pala lurus baru mangkiri ilewatan mentong Tor Siojo pangkal nai i toru on, maluana tu Anggora Muarasoro an. Di Tor Siojo i nabahatan i porkis, harana nabahatan bujing-bujing dot naposo-poso disi mangambungkon panganon natabo lala porkis, maung-maung robung kontal ning porkis i. Targan so lalu tu Muarasoroan, bahat mentong ibolus gas-gas ni huta-huta na asing, ima Tombang Bustak, Gading Baing, dot Hutabaringin. Sapanjang dalan i nabatan sannari suan-suanan sabangso buah, umpamo rambutan, unte manis, honas, tarutung, pisang, kuinik, marapolom, dot naso lupa i topi tohap ni alak i ima pining, nataboan i ilala na deba. Adong bagen antong nida tobat ma i topi saba-saba i, tagi doma nida mangkail isi anggo iba puna. Ato kawin doma iba dot alak adun so ikail tobat ni mamak i mambuat tutungon. Dung malua ma tu Muarasoro, disi ira-ira kilometer 2 lobi sotik mei ngun Kotanopan, mulak ma ita jolo tu pasaran, ita jalahi muse dalanan na asing. Iputusan majolo soni teleh tokin ngun simpang opat i mangkiri kuliling muse mei dalan i, malua tu Jambatan Singengu an. Sampe tusi ulang manaili tu toru, radei sego mata niba, harana na bahatan isi na pature-ture ikan kakap laos maridi. Tar di tonga nangkin adong don simpang di dalan kuliling on, sada malua tu Losmen Nagara, sada nai malua tu saborang ni Toko Restu i, parjagalan ni abit dei muloi sian najolo.

 Ita ambur muse jolo lau tu bariba, arah tu Hutapadang Hutarimbaru an. I lewatan ma i pangkal on banjar Tarandam, dodas rondam mula mangamuk Aek Singengu na lewat disi an. Dung ibolus rambin Hutapadang an langsung ma i pangkal jambatan i marsimpang tu kiri sanga tu kanan. Tu kanan, arah tu Hutarimbaru an, ujung-ujung na malua tu kampung i gunung an Simandolam goarna. Anggo di Hutarimbaru on inda se aru dapot jau na khas sabangso produk ni alai, tapi anggo ngun Cidolep, nama lain Simandolam on, bahat umpamo losung, lukah, sapu ijuk, baluang, sanga manisan ni loba na marsarang alami di arangan i. Parabotan nangkinani memang bahat mei haruar sian i, harana berkah na isadiohon ni alam diparkasayahon kalai manjadi bonda na marguna.  Mangkiri i palidang tu ginjang ima tu Hutapadang, Antargan so Hutapadang i adong simpang ima tu tetangga ni Simandolam, goar ni kampungna Gunungtua SM. Pala tu kiri manopi-nopi  Batang gadis i adong don dalan na baru malua tu Sabadolok i potongna Aek Asahan disi, pala lek dipatorus malua mon tu Tambangan. Pala turun tu arah jambatan an malua mulak tu Jalinsum di banjar Jambur Kacang (tar tu jae nai sotik adong simpang tu Kampung Sitaul-taul goarna), 1,5 km ngun Kotanopan mangalewati Singengu anggo lurus iba ngen pasar Kotanopan. Mulak tu pudi harangan ngun Sabadolok sampe tu Tambangan an on tola idokon tarutung don rabionna. Unjung dei ninna na muraan arga ni tarutung harani raprim musin di kotanopan sampe Tambangan, na parambungkon ni alaki bagen doma deba tu aek i. Mocom ni tarutung antong ima sijantung, siatakbatu, situmbaga, siutingnamodom, sikarekel tarsarupo dot siatakbatu, silambang, siopeng, sipostop, ah na mocomon dopei i tiop kampung.


 

Madung ita singgung sotik nangkin Singengu tie, tar 0,5 km ngun Kotanopan arah tu Panyabungan adong ma disi Simpang tu dolok. Jak na na huingot mangalewati Sayurmaincat pesantren Subulussalam mon bo. Kampung on kerenna ipio Tambat Losung. Aso dei baya itambat losung tai natalpak do pantat nai. Kampung i do na miring, landskap nai mambaen bagas i laing-laing, jadi sala letak ra magulang losung benna ibul batang ni hayu do ia tong. Magulang losung memang tarbayangkon dei pala hona daganak nara dei manipulkon, ona bagas ni alak mungkin rukek pala nga matombuk. Ima so adong habiason disi losung kon itambat, talina sagodang panambat ni lombu so aman. Jadi mei tusi eh, mardalan kita torus ilewatan mai Simpang tolang. Inda dapot jau sanga aha hasil na khas dison selain na umum ima gota, ulim, boras, atope hayu. Na lain na tar menonjol mungkin produksi na ima bujing-bujing na jogi, parsimpan tolang mantong. Ujung ni dalan i ima di Batahan. Inda mangarti au aha so idok batahan. Bertahan mungkin, tapi inda martahan au mungkin isi harana hampir 10 km ngun lintas on. Anggo naso biaso ra dei nga batahan napas niba antargan so lalu dope tu sadun. Inda ba tele, halaki sude jolma juo do tuk kalai do, iba pe lalui batahan asal marpalan.

 

Dung muli hita ngun Batahan, sanga andigan pardalanan tu timur oma . Ilewatan mai kampung Tambang Bustak, Muarasoro, Padang Bulan Muarasiambak. So jolo tongkin di simpang Manambin. Pala get ke tu Manambin an tar 5 km tu ginjang, tapi memang tartangkok tu incatan. Ben incatna ning Jasianu tar saribu nai domei ongkos tu langit. Dison bahat eme dot tobat. Hama na bahat bagas dison nadong tobatna. Jadi anggo ikan mas ngana dokonon be anggo produksina sian huta ni raja-raja Lubis on.

Mulak kita tu lintas an, patorus pardalanan lalu ma tu Muarapungkut, muara ni Aek pungkut malua tu Batanggadis. Get mangkanan jolo tu arah Ulupungkut an ibolus mon parsabaan sapanjang aek pungkut on i huta-huta Hutangkut Jae Tonga Julu, Sipalupuk Jambatan Bondar, Tolang, Habincaran, Alahan Kae, Huta na Godang, Hutapadang, malua tu Simpang Banyak ujungna bisa tu Pakantan.  Eme dot kantang mantong hasil sian daerah on, terkenalna kantang Tanagodang.

 

Pahae tu Muarapungkut dung salose tu juluan, ita patorus lewat Jalinsum, dapotma Hutadangka Muaratagor, baru Tamiang kampung ni raja-raja Lubis muse. Panduduk na paling bahat, dot saba na bolak humaliang nai. Di ginjang ni Tamiang 4 km i lembah ni Tor Na Pitu an adong dope kampung Patialo dot Pagaran Dolok. Ima so adong istilah di parsimpangan tu adun Simpati artina Simpang Patialo. Ngun Patialo an hayu dot amporek ma nabahat, haruar mei pala poken Siayan di Tamiang ato poken Sabtu di Kotanopan.

 

Salose Tamiang lanjut mei tu Usortolang, Murabotung kampung si todung—idolok nai adong halak Ulu mian i desa Aek Botung—masuk kampung Botung, Tobang, Morsip ato Muarasipongi (di dolok nai adong kampung Silatung dot Sibinail). Morsip on marsimpang muse adong tu arah Pakantan na bisa ilewatan ngun Ulupungkut nangkinani . Tai memang biasoan ilewati alak tu sadun ngun Morsip. Kampung sapanjang dalan ima Kampung Pinang, Simpang Mandepo, Ikoladi, baru Pahantan. Huta ni alak napistar-pistar najolo son si buyung, dot dongan2 sapangkek nia tarbahat, tapi mang lupa au. Hasil ngun on na terkenal ima kopi dot gulo bargot.

 

Marsimayup ngun ulu ni Batanggadis Pakantan on, mandarat mulak di Morsip, ita tuntaskon pardalanan tu Timur ita dadah mei kampung Tanjung Alai, Pinyongek baru Ranjau Batu (ngun on i bagasan adong kampung Limo Manis) parbatasan dot Sumatera Barat. Na musohur ison ima tarutung Pinyongek dot tusam muloi ngun Tanjung Alai sampe Parbatasan. Tempat wisata lebaran Marmayan tu Tusam an, istilah na mohot sampe tu daganak na lau tindang pala arirayo.

 

Mang sampe madai tu ujung di km 21 sian kotanopan, pahae mulak adong na lupa. Dung ngun Singengu nangkinani tu Barat antong ujungna di Siabu ira-ira km 40-an. Boluson ma sapanjang dalan Muaramais (adong kampung di dolok nai Padang Sanggar dot Pastap), Muaramais Jambur (di dolok an adong Angin Barat Lama dot Angin Barat Baru), Lumban Pasir, Laru Dolok-Pasar-Lombang (di  bariba nai Tambangan), Maga Lombang (i lombang nai Pangkat), Maga Pasar (i dolok nai Maga Dolok, Tatinggi, Tanamale, Tajulu, Sibanggor, Pagaran Tonga, Purba Julu, Tanobato, Kayu Laut malua tu Jambatan merah), Aek Marian, Batugodang, Bangun Purba ato Purba Lamo, Purba Baru ima Jambatan Merah tandona, Aek Godang, Panyabungan, i papondok baru Siabu.

 

Huta-huta na arah tu bagasan ngun Panyabungan, atope ngun Siabu, bope ngun Purba Baru tu arah Natal an hurang doma apil na jau. On sekedar guide pala masuada tu don pengetahuan pala mardalanan di humaliang Kotanopan khususna ato sabagian Mandailing Natal umumna. Saimada, tolong itambai dongan-dongan i kolom komen naso masuk dope tu jojoran ni huta na mardalan-dalan on.


telah tayang di FB Juni 2013

0 komentar:

Posting Komentar

 
Support : Your Link | Your Link | Your Link
Copyright © 2013. DARWIN SUTIMIANG - All Rights Reserved
Template Created by Creating Website Published by Mas Template
Proudly powered by Blogger