Oleh : Darwin Nasution
Aha do asal kata ni mangarambang on. Sumanna ngun hata rambang. Pala iligi sian na nyato dihangoluan torus markalili do pamikiran tu rambang-rambang, binatang na mambaen jaring-jaring (net). Bolas ma idokon rambang on marantusan jaring do on. Songon jia muse pala ipamasuk awalan me ato “manga” di bahasa Mandailing. Manjadi maon hata kerja manjaring ato mangarambang. Di aek godang don ato Batanggadis mon na tama dokonon luok ni na get mangarambang on. Angke ngadong binege halak na mangarambang di darat, angkon na lek na tuaekan do. Mangarambang mampargunahon jala ato jaring na pake pamborati rante biasona. Dompak dipake manjala dipahombang dohot gerakan dua tangan. Dung madabu tu dasar ni aek i, i perangkap ia ma gulaen ato tatak i di bagasan. Ambaen naso tarpake ma dompak manjala harani payah dapot gulaen di menek boti horu ni aek, horuk arani dompeng, ato sanga aha sajo ma penyebabna, irambangkon doma jala on tu batu-batu na marlubang parsimonjapan ni gulaen di aek i.
Madung ira-ira tarambatma sude lubang-lubang nai dot jaring ni jala nangkinani, baru ma iayak dot tangan ato ijuk-jukan anso kaluar gulaen nai ngun bagasan lubang ni batu i. Ngatahan gulaen i bentong disi, markaluaran ma halai, tolap tu ruar ni lubang itondong ia ma jala i lalu sangkot disi inda bisa lewat. Sangkot ma anta na piga-piga, kacuali gulaen nai hum menek pado lubang ni jaring ni jala i lewat, saumpamo gamak ato burincak mada i.
Harani payahna mada sannari gulaen di Batanggadis anggo hum na mayampakkon jala sajo maia, ansotagian doma mangarambang di lubang-lubang ni batu parmonjapan ni gulaen on. Aso do so monjap gulaen i bope di menek ni aek. Suasana inda aman na bahatan mangganggu pangarasoan ni gulaen i niroa, baik sora atope warna ni aek i ari-ari on.
Na bahatan kegiatan namargaruntam sora di sapanjang Batanggadis i maso-maso balakangan on. Adong na mardompeng na manggunahon masin na pangkoruk dot pangincop ni karangen na lbigogo maturutukna anggo di toru ni aek i. Songoni juo galundung manambai bisingna mangagohon keadaan alami ni aek. Tambana bope nga sajia halak na mambuat material mantong songon batu, pasir ato koral pala madung mamake masin langsung tu aek i. On ma na mambaen gulaen i monjap, mungkin mambege sinyal na oruk kalai di aek i. Dung songoni, warna ni aek i horu ato lotok torus, sahinggo sacaro alamiah mangarangsang gulaen monjap harani i warna ni aek na magodang. Magodang biaso aek monjap dei gulaen tu lubang-lubang i.
Mangarambang ma halilian anggo lek por roa mandapot gulaen di batanggadis sannari on. Di jalahan ma luok-luok na biaso nida marlubang batu-batuna, topot doma i rambangkon tusi jala i. Salose sanganan pindah muse mangaligi na lain. Songoni ma torus sampe sana tolap. Mangaropkon manyampaki dot jala sannari na otikan doma kemungkinna mandapot gulaen, harani mungkin inda marmayam be gulaen benna mabiar di dompeng, galundung atope masin pasir. Mangarambang doma ning si pian, gege, caang atope si bosah pangondasanna anso totop mangan tatak.




0 komentar:
Posting Komentar