Oleh : Darwin Nasution
Masyarakat desa-desa i Kecamatan Kotanopan, Mandailing Natal Sumatera Utara, sannari madung na jarangan tarida mangadongkon tradisi marsapor on, padohal on najolo manjadi sada tando dot identitas don di alak Mandailing Julu. Musin marsapor tando na baru salose manyabi mei ato panen eme. Marrami-rami mei ke tu sabaan di borngin ni ari maroban colok marsulu sapor. Sarombongan ra sampe sapulu halak. Madung ira-ira dua pulu taon, halak partani di desa-desa ato di kampung-kampung on, inda sajot-jot najolo be adong alak na marsapor, padohal naingkani rap-rim dei manjadi tradisi na unik manjalahi perbaikan protein. Proteinna ning ahli na incatan, tarsongon udang pala i laut, deges tu natobang atope tumompas godang ni daganak. Habiasoan on madung i wariskon mon secara turun temurun muloi najolo.
Dung do halak partani parsaba mamake sistem partanian moderen na rodop-rodopan doma eme. Pala isabi napondokan doma tinggal tungko ni emei di lupak-lupak i.Padohal di tungko-tungko ni emei i dei marngayat sapor godang, sapor lidi, sapor danon, sapor gombo atope sapor gusing. Nangkinani ma mocom ni sapor nabiaso i pangan kalak. Anggo sapor suat, sapor habu, sapor losok, ato sapor golek nai ilakkon dei harana adong na manganggap marsetan (sapor suat), paet (sapor habu ato sapor timbako), inda marjuhut (sapor losok), ato marcacing boti pir (sapor golek). Na ramian on marsonggopan di tungko-tungko ni eme najolo dung i sabi, mur majinak pala ona udan jolo antargan so isulu.
Tradisi marsulu sapor songon naidokon nangkinan tarjadi mei di antara dung manyabi sampe antargan so mamacul muse mulak. Paralatan antong na tarutamo colokma, botol aqua, botol limon atope botol ni siturup. Colok on nabiaso i baen ngun ruas parujung bulu tolang, godangna ira-ira sapargolangan tangan, pangginjangna saeto. I baen angkon adong buhuna so songon na martengki, sahinggo miyak nai inda tiris.I ujung nai isompalkon mei sabut tarlumbang, tip-tip binaen so rato deges gara ni colok nai. Pala marbanggar mamenek api nai, patungki sotik so turun miyak tano nai tu ujung,adatna gor-gor mei mulak panorangi ni dalan dot pangaligi ni sapor na modom. Mulak tu parsiapan, abit antong sabangso jeketma, anggo bisa marsaraor panjang dot marsebo sanga tudung, arana na ngalian i i sabaan borngin. Satiop sapor nadapot i pamasuk tu botol aqua atope botol na lain nangkinani. Gok iba umpama sabotol i, mang na sepan mei, tola mei mangido muli. Tinggal painte atoitolongan domei dongan naso goksa dope anso rap mulak tu uta maroban pandapotan sabotol be sapor on.
Songoni ma adong sajo mei na turun tu saba i marsapor saonok waktu maradian marsaba na ira-ira sabulan i. Marriang-riang, adong na lau mamiul bagen manangkupi sapor i, adong antong na palalu marlagu, lagu na lagu India, Qurbany, markurban sapor mungkin maksud nia. ”... puspay qurba mery jhan mere dhilmerei man, tery mery keh tihe har tosap-tosap qurban, qurbany, qurbany-qurbany,ala kopyar ihe qurbany...” Mungkin da benna lagu i dei na dompak top ngun India maso i. Maratak ma colok i bahat-bahat, na deges mada nida pala i ligi ngun nadao. I sisipan mei sude lupak ni sabai. Angkon malo manjalaki naso hona sulu lolot tibuna gok juo dei, i tolongi dongan bage anso copat mulak songon na madung idok i ginjang nangkin.
Sapor na dapot sa botol sadalak on, boratna tar ¼ kilo. Lalu tu bagas ibuat ato i pamilas aek di cambong, i tung-tungkon ma palan-palan sapor na mangoluidope tu aek milas on. Tolap tu aek i mangumper-per tongkin na lau mate mei. Tarsongon na mambasuna juo ma dot aek milas i, torus patiris i tapisan. Dungi,pasiapma harambir na madung i kuhur satonga boa, parmasak, tanaon, congkek dll, saokma dot sapor i sampe pora, tai ulang sampe mosok. Angkat ngun huali i, giling ma sude sapor dot bumbu nai sampe alus. Dung alus, pamasukma tu huali parmasakan rondang sapor on, ibagasan nai nian madung adong lasiak, sipode, halas, hunik ato nagorsing na madung alus juo. Songoni juo sangge-sangge namadung modar dot i pudun, singkop dot bulung ni unte na. Gaor-gaorma kuah dot sapor bumbu na get jadi rondang on palan dot api tanggung, ulang sampe pocah santan. Pala inda margujo be nida gur-gur ni kuah nai, pamasuk kantang Tanagodang namenek-menek sainduk tangan na madung i paias marsatonga kilo, ulang iubak. Pamenek api nai, pajiar ma songoni lau sasakali igaor, sampe hiang kuah on songon bumbu doma nida sude kuah nai. Lehen sira mar dua sendok targan so iangkat. Jadi ma rondang bolut on dung songon timborang nida kuah nai oni marbal kantang i ginjang nai. Pasiap indahanna milas lapu-lapuhon ma rondang i tu indahan on, muloi ma mangan so lupa ho butong ibaen rondang sapor si muke gile on.
Tarsongonima angkang carito na marsapor dot marmasakna, angkang, anggi, uda, amangboru, bouk, nantulang maen atope ho anggi haholongan dongan marsiapor najolo i. Pala adong na urang jamot, urang tupa ato urang sira tambai homu ma, ngana goyak ruangku i. Oni tambana mitos dei pala mangan sapor ningia ro ipon niba songon ipon sapor. Ulang kita sude pursaya da, urang gizi dei ibaen pandapot nasongonian. Songonima usudahi dohot......
Dari Ibnu Umar radhiyallahu ‘anhuma, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wa sallam bersabda,
أُحِلَّتْ لَنَا مَيْتَتَانِ وَدَمَانِ فَأَمَّا الْمَيْتَتَانِ فَالْحُوتُ وَالْجَرَادُ وَأَمَّا الدَّمَانِ فَالْكَبِدُ وَالطِّحَالُ
“Kami dihalalkan dua bangkai dan darah. Adapun dua bangkai tersebut adalah ikan dan belalang. Sedangkan dua darah tersebut adalah hati dan limpa.” (HR. Ibnu Majah no. 3218. Syaikh Al Albani mengatakan bahwa hadits ini shahih)
sapor godang
sapor lidisapor goleksapor habu ato timbakosapor suatsapor na madung irondamipatiris
rondang sapor*telah tayang di FB 16 April 2013









0 komentar:
Posting Komentar