Oleh : Darwin Nasution
"na tujia sajo do la a ayah si Lian Tolping so nga ungada mungkap", ninna Ja Rotak marsapa
"marun amangboru na, ma dua ari", ninna umak si Lian mangalus
"madung marsuntik, i usahoon, so copat murak", ning Ja Rotak lau ke ia.
Muloi najolo konsep marubat di alak Mandailing adong ciri khasna. Inda mamuaskon di akal dot pikiran ni alak kita i anggo nga sampe tu cara nai maksud on. Inda yakin saponuhna malum ato murak anggo nga tarjadi cara marubat na di rohana on. Marun daganak, natobang atope ompungna adong kaputusan angkon isuntik so murak. Jadi marun madung identik mei dot marsuntik ubatna di Mandailing Julu an khususna, tontu dot mangido izin murak tu Na Sada I juo dobai gakku.
Marubat marsuntik on biasona mamio mantari. Mantari do goarna petugas kesehatan satingkat perawat di Mandailing. Biasona ditempatkon di sada huta untuk mangcover huta-huta na di sakuliang nai juo. Umpamo di Tamiang najolo adong sada mantari baen tu Usortolang, Muarabotung, Botung, Tobang dot Muaratagor-Hutadangka sakaligus. Najolo adong mei Mantari Kocek, Saib dot Mora pangabisan. Petugas nai tempatkon ni pamorentah kabupaten don mantari on. Margonti sorin ma antara 5-10 taon mantari nai, si tukang suntik on. Sannari ngadong be ma manabur bidan desa dot karyawan ni puskesmas.
Mantari on ma na manyuntikkon sagalo ubat na cocok tu panyakit ni alak, alaklai adaboru. Panyakit nai adong na marun, mon-monon, tungkikon, songeon (paru), mancit ipon, baro on atope mungkin marcunet. Oban mei suntik nia ra sapulu sa nganan i nida, gagangna sada. Maso i suntik nai bungkar pasang i dope. I tutung do jolo dot sipertus targan so ipake. So mate simu nai ruangku. Targan so ipamasuk ubat tu tabung ni suntik on, i paincopkon dei nida jolo alkohol muse, iambungkon ipurcikkon tu dingding ni bagas na marubat on sampe habis. Mamunu ampot adong simu juo mada on niroa di tabung ni suntik-suntik on.
Aha mai nai pamasuk niroa, targantung panyakit mantong ecekna. Pala na marun mungkin parasetamol, na paru, baro, atope mancit ipon mungkin pereda nyeri, atope cairan anti tetanus mungkin pala ubat ni alak na mabugang. Marbeda-beda dei nida warna nai, adong na sakali suntik, adong na dua kali. Mararti hona susuk hadua daging ni urut i pala dua kali. Targait do mantari-mantari on apalagi dompak mangubati adaboru, bujing-bujing muse. "Patungkap anggi so u susuk", ninna bagen dei lau manyuntik. Pala i sapai halak non sanga aha panganon tambana so copat murak, mangalawak dei ro. "I koyok manuk i", ninna dei mangalus. Masuk akal juo mantong anggo dompak marun kon adong perbaikan gizi so maipas malum.
Pala ita pikirkon, mambandingkon dohot pengobatan di kota umpamo, sabotulna nga kon na isuntik i so masuk ubat i. I kota gokan dei tablet sanga pel maia terapina. I Mandailing i samping i suntik, na dot muse dope i dot pel. Na bahat tu sakali masuk kimia i tu pamatang ni jolma. Antak ido musobobna so bahat alak kita i na maingol dung matobang, ben bahatna marsuntik dot mangan pel pala marnyae najolo. Harana tu suping binege kontak ni ubat-ubatan kimia on. Bahkan anggo jaman apollo on ubat pe anggo di kota an na mengarah tu ubat alami doma, ngun suan-suanan ninna, margoar herbal.
Dina mulak sada hatia baru-baru on tu huta, dompak i marubat morus panulis, mangido pel mantong tu mantari i. Di parubatan i madung adong do parompungon na dompak i suntik mantari i harani na marun. Tu au pe i sapai mantari on do, "i juk-juk do mamak", ninna maksudna sanga isuntik. Inda, pel nai sajo ma songoni ningku mangalus. Madung maruba persepsi niba tu suntik-suntik dung sajia honok di pandaraman. Anggo sudaro-sudaro i di kampung lek songoni. Ima so na lakuan i mantari di Mandailing, konsep kesehatan nai marsiciop konna isuntik, itamba dot pel, berarti konna adong mantari. "Bukakkon saraor lian so ipantak", ninna bagen dei manombo laos manyuntik. I suntik domu maen ninna kadang mangalawak pala marsuo dot bujing lau mulak mangubati di sada-sada kampung i...
*telah terbit di FB Juni 2014



0 komentar:
Posting Komentar